1882 թ․ մի օր Վանի նահանգապետ Հասան փաշան հարցնում է Մկրտիչ Խրիմյանին․
-Ճի՞շտ է, որ դուք նամակ եք գրել Կովկասի փոխարքային, որ բանակ ուղարկի Վանը գրավելու համար...
Փաշինյան Նիկոլն առաջարկում է. «Ուժեղ առաջարկ՝ Ռ. Քոչարյանին, Ս. Կարապետյանին և Գ. Ծառուկյանին. ուղիղ եթերում, առանց կողմնակի օգնության, գրեք արհամարհել...
Այսօր տեղի ունեցավ այն, ինչի մասին մենք զգուշացնում էինք երկար տարիներ. Իրանի, Իսրայելի, ԱՄՆ-ի և Արևմուտքի բախումն իր ազդեցությունն ունեցավ Հայաստանի և Կասպից ծովի ավազանի վրա։
Հարավից՝ Պարսից ծոցի շրջանում ամերիկյան շրջափակման պայմաններում, Իրանն սկսել է Կասպից ծովն օգտագործել որպես արտաքին աշխարհի հետ կապող այլընտրանքային հյուսիսային ճանապարհ՝ այդ թվում նաև որպես պարենամթերքի ներմուծման ուղի...